โคราช Only

ไหว้ย่าโมที่อนุสาวรีย์ท้าวสุรนารี ของไหว้ มารยาท และการแก้บน

คนกรุงเทพที่เคยแวะไหว้ศาลกลางสี่แยกก่อนไปทำงาน หรือคนต่างภาคที่มีศาลหลักเมืองเป็นที่พึ่งทางใจ จะเข้าใจความรู้สึกของคนโคราชต่ออนุสาวรีย์ท้าวสุรนารีได้ไม่ยาก ต่างกันตรงที่ย่าโมไม่ได้เป็นแค่ที่ขอพร แต่เป็นวีรสตรีที่คนทั้งจังหวัดเรียกด้วยคำว่า “ย่า” เหมือนญาติผู้ใหญ่ในบ้าน

อนุสาวรีย์ตั้งอยู่กลางเมือง ใกล้ประตูชุมพลซึ่งเป็นประตูเมืองเก่า ใครอยากรู้เรื่องราวเบื้องหลัง อ่านประวัติและความสำคัญของย่าโมต่อคนเมืองนี้ ก่อนไปได้ ด้านล่างเป็นคำถามที่คนมาไหว้ครั้งแรกมักถาม

ต้องเตรียมของไหว้อะไรไปบ้าง

ไม่ต้องเตรียมจากบ้านก็ได้ รอบบริเวณมักมีแผงขายดอกไม้ พวงมาลัย ธูปเทียนให้เลือก ของที่คนนิยมก็เป็นของไหว้พื้นฐานแบบที่ใช้ไหว้สิ่งศักดิ์สิทธิ์ทั่วไป บางคนมีของเฉพาะที่ตั้งใจนำมาตามความเชื่อของครอบครัว ซึ่งเป็นเรื่องส่วนตัว ไม่มีข้อบังคับว่าต้องใช้อะไร

สิ่งที่สำคัญกว่าของคือการวางให้ถูกที่ ดูว่าเจ้าหน้าที่หรือป้ายบอกให้ปักธูปและวางพวงมาลัยตรงไหน และไม่ทิ้งถุงพลาสติกไว้ในบริเวณ

แต่งตัวแบบไหนถึงเหมาะ

แต่งกายสุภาพแบบที่ใส่ไปวัดได้ก็พอ เสื้อมีแขน กางเกงหรือกระโปรงที่ไม่สั้นเกินไป ไม่ต้องใส่ชุดไทยหรือชุดพิเศษ ถ้าไปตอนกลางวัน แดดบนลานค่อนข้างแรง หมวกกับร่มช่วยได้ แต่ถอดหมวกตอนยืนไหว้

อยากแก้บน ต้องทำอย่างไร

การแก้บนเป็นเรื่องของสิ่งที่แต่ละคนบนไว้ บางคนบนไว้ด้วยดอกไม้หรือของไหว้ บางคนบนด้วยการจ้างคณะเพลงโคราชมาร้องถวาย ซึ่งเป็นภาพที่เห็นได้บ่อยบริเวณนี้ เพลงโคราชเป็นเพลงพื้นบ้านที่ร้องโต้ตอบกันด้วยภาษาโคราช ฟังแล้วมีทั้งความครื้นเครงและความเคารพ

ถ้าตั้งใจจะแก้บนด้วยเพลงโคราช ให้สอบถามที่บริเวณนั้นว่าต้องติดต่อใครและต้องเตรียมอะไร รายละเอียดอย่างช่วงเวลาและค่าใช้จ่ายขึ้นกับแต่ละคณะ ไม่ควรเชื่อตัวเลขที่เคยได้ยินมาจากคนอื่น

ไปช่วงไหนคนไม่แน่น และจอดรถตรงไหน

วันธรรมดาช่วงเช้าคนน้อยกว่าวันหยุด ช่วงเย็นบรรยากาศดีแต่คนเริ่มเยอะ ส่วนช่วงงานประจำปีที่จัดขึ้นเพื่อระลึกถึงย่าโม ทั้งลานจะแน่นมาก ถนนรอบๆ อาจปิดบางช่วง วันงานแต่ละปีให้เช็กกับจังหวัดหรือ ททท. ก่อน

ที่จอดรถรอบอนุสาวรีย์มีจำกัด ถ้าพักในตัวเมือง การนั่งสองแถวหรือเรียกรถมาส่งอาจสะดวกกว่า อย่าจอดซ้อนคันหรือจอดในจุดห้ามจอด เพราะถนนรอบนี้รถเยอะทั้งวัน

ถ่ายรูปได้ไหม

ถ่ายรูปอนุสาวรีย์และบรรยากาศได้ตามปกติ สิ่งที่ควรเลี่ยงคือการยืนโพสท่าขวางคนที่กำลังไหว้ หรือถ่ายใกล้คนที่กำลังอธิษฐานจนเสียสมาธิ ถ้าจะถ่ายคณะเพลงโคราชที่กำลังร้องแก้บนให้คนอื่น ถ่ายจากระยะห่างพอสมควร และไม่ขึ้นไปยืนบนพื้นที่แสดง

ไหว้เสร็จแล้วไปต่อที่ไหนดี

ถ้าสนใจเรื่องเมืองเก่าต่อ ลองไปดูซากเมืองโบราณและพระพุทธรูปปางไสยาสน์ที่อำเภอสูงเนิน ซึ่งเล่าเรื่องผืนดินนี้ย้อนไปไกลกว่าตัวเมืองปัจจุบัน ส่วนใครอยากเห็นโคราชในมุมธรรมชาติที่เก่ากว่านั้นอีก มีเรื่องไม้กลายเป็นหินกับฟอสซิลที่ควรรู้ก่อนไปเที่ยวอุทยานธรณี ให้อ่านประกอบ

คนจากจังหวัดเพื่อนบ้านก็มีบุคคลสำคัญที่เคารพไม่ต่างกัน อย่างที่ชัยภูมิมีตำนานผู้สร้างเมืองที่ชาวชัยภูมิยกย่องเป็นที่พึ่ง ถ้าเที่ยวต่อไปทางนั้น การรู้เรื่องเหล่านี้ไว้บ้างช่วยให้เข้าใจคนท้องถิ่นมากขึ้น

ไม่ว่าจะมาจากกรุงเทพหรือภาคไหน พอยืนพนมมือต่อหน้าย่าโม ก็เหมือนได้ไหว้ผู้ใหญ่ของบ้านหลังใหม่ที่มาเยือน